آخرین ویرایش شهریور ۲۲, ۱۴۰۵ حامد کوه فلاح

سیر تکامل نسخه‌های Asterisk؛ از اولین نسخه تا جدیدترین نسخه استریسک

Asterisk یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین پروژه‌های Open Source در دنیای ارتباطات و VoIP است. نرم‌افزاری که سال‌هاست به‌عنوان هسته بسیاری از سیستم‌های تلفنی، مرکز تماس، IVR، سیستم‌های ارتباطی سازمانی و پلتفرم‌های تلفنی سفارشی در سراسر دنیا استفاده می‌شود.

اما اگر با Asterisk کار کرده باشید، احتمالاً این سؤال برای شما هم پیش آمده است:

نسخه‌های Asterisk چه تفاوتی با یکدیگر دارند؟
Asterisk هر چند وقت یک‌بار نسخه جدید منتشر می‌کند؟
نسخه‌های فرد و زوج استریسک چه مفهومی دارند؟
LTS چیست و چه تفاوتی با نسخه Standard دارد؟
اولین نسخه Asterisk چه زمانی منتشر شد و امروز در چه نسخه‌ای قرار داریم؟

در این مقاله به‌صورت کامل و کاربردی، سیر تکامل نسخه‌های Asterisk را بررسی می‌کنیم.

Asterisk چیست؟

Asterisk یک پلتفرم متن‌باز برای ساخت سیستم‌های ارتباطی و تلفنی است. این نرم‌افزار می‌تواند به‌عنوان هسته یک سیستم تلفنی VoIP، مرکز تماس، IVR، سیستم پاسخگوی خودکار و بسیاری از راهکارهای ارتباطی دیگر استفاده شود.

Asterisk توسط جامعه متن‌باز توسعه داده می‌شود و امروزه یکی از مهم‌ترین پروژه‌های حوزه ارتباطات مبتنی بر IP محسوب می‌شود.

با استفاده از Asterisk می‌توان سیستم‌هایی مانند موارد زیر را پیاده‌سازی کرد:

• سیستم تلفنی سازمانی PBX
• مرکز تماس
• Call Center
• IVR
• صف تماس
• ضبط مکالمات
• گزارش‌گیری تماس
• تماس تصویری و صوتی
• WebRTC
• ارتباط با CRM
• سیستم‌های Voice Bot
• سیستم‌های تلفنی ابری
• راهکارهای ارتباطی سفارشی

Asterisk در واقع یک Communications Framework است و می‌تواند پایه بسیاری از پروژه‌های حرفه‌ای VoIP باشد.

تاریخچه Asterisk؛ همه چیز از کجا شروع شد؟

پروژه Asterisk از اوایل دهه ۲۰۰۰ شکل گرفت و توسعه آن از سال ۲۰۰۱ آغاز شد. اولین نسخه رسمی پایدار Asterisk 1.0 در سال ۲۰۰۴ منتشر شد.

از آن زمان تاکنون، Asterisk مسیر بسیار بزرگی را طی کرده است.

از یک سیستم PBX متن‌باز ساده تا تبدیل شدن به یک پلتفرم ارتباطی قدرتمند که قابلیت‌های گسترده‌ای در حوزه‌های زیر دارد:

• VoIP
• SIP
• PJSIP
• WebRTC
• ARI
• Call Center
• Conferencing
• Media Processing
• API
• Real-Time Communications

در طول سال‌ها، معماری Asterisk نیز تغییرات بسیار مهمی داشته است. به‌عنوان مثال، در نسخه‌های جدیدتر، تغییرات مهمی در SIP، معماری داخلی، APIها و Media Processing ایجاد شد. نسخه ۱۱ نیز پشتیبانی اولیه از WebRTC را معرفی کرد و نسخه ۱۲ تحول بزرگی در معماری، PJSIP و ARI ایجاد کرد.

اولین نسخه Asterisk چه بود؟

اولین نسخه رسمی Asterisk:

Asterisk 1.0

سال انتشار رسمی:

2004

انتشار نسخه ۱.۰ یک نقطه مهم در تاریخ Asterisk بود و باعث شد این پروژه به شکل گسترده‌تری در جامعه VoIP و متن‌باز شناخته شود.

البته توسعه و نسخه‌های اولیه پروژه قبل از انتشار رسمی Asterisk ۱.۰ وجود داشتند و پروژه Asterisk از سال ۲۰۰۱ آغاز شده بود.

سیر تکامل نسخه‌های Asterisk

بعد از نسخه‌های اولیه، Asterisk به‌صورت مداوم توسعه پیدا کرد.

برخی از نسخه‌های مهم Asterisk عبارت‌اند از:

اطلاعات رسمی چرخه انتشار و وضعیت نسخه‌های Asterisk در مستندات رسمی پروژه منتشر می‌شود.

Asterisk هر چند وقت یک‌بار نسخه جدید منتشر می‌کند؟

یکی از نکات مهم درباره Asterisk، چرخه انتشار نسبتاً منظم آن است.

در حال حاضر، نسخه‌های Major جدید Asterisk تقریباً:

سالی یک‌بار

منتشر می‌شوند.

چرخه انتشار جدید معمولاً در حوالی ماه اکتبر انجام می‌شود و نسخه‌های جدید به‌صورت متناوب بین Standard و LTS منتشر می‌شوند.

یعنی:

Standard → LTS → Standard → LTS

برای مثال:

• Asterisk 20 → LTS
• Asterisk 21 → Standard
• Asterisk 22 → LTS
• Asterisk 23 → Standard
• Asterisk ۲۴ → LTS در برنامه انتشار

به‌روزرسانی‌های Minor نیز برای نسخه‌های پشتیبانی‌شده معمولاً تقریباً هر ۴ تا ۶ هفته منتشر می‌شوند.

نسخه‌های فرد Asterisk یعنی چه؟

یکی از موضوعاتی که معمولاً باعث سردرگمی کاربران می‌شود، مفهوم نسخه‌های فرد و زوج Asterisk است.

برای مثال:

• Asterisk 21
• Asterisk 23

این نسخه‌ها در چرخه فعلی Asterisk معمولاً:

Standard Release

هستند.

نسخه‌های Standard بیشتر روی موارد زیر تمرکز دارند:

• قابلیت‌های جدید
• فناوری‌های جدید
• توسعه امکانات
• تغییرات جدید در سیستم
• بهبود قابلیت‌ها
• آزمایش ویژگی‌های جدید در پروژه‌های واقعی

این نسخه‌ها برای کسانی مناسب هستند که می‌خواهند از قابلیت‌های جدیدتر Asterisk استفاده کنند.

نسخه‌های زوج Asterisk یعنی چه؟

در چرخه فعلی انتشار Asterisk، نسخه‌های زوج معمولاً:

LTS – Long Term Support

هستند.

برای مثال:

• Asterisk 18
• Asterisk 20
• Asterisk 22

LTS به معنی:

پشتیبانی بلندمدت

است.

این نسخه‌ها معمولاً برای محیط‌هایی مناسب هستند که به موارد زیر نیاز دارند:

• پایداری
• نگهداری بلندمدت
• دریافت Bug Fix
• دریافت Security Fix
• استفاده در محیط Production
• پروژه‌های سازمانی
• سیستم‌های مرکز تماس
• کسب‌وکارهای حساس

چرخه فعلی Asterisk به‌صورت سالانه بین نسخه‌های Standard و LTS جابه‌جا می‌شود.

آیا همیشه نسخه‌های فرد Development و نسخه‌های زوج Stable هستند؟

اینجا یک نکته بسیار مهم وجود دارد.

بهتر است نسخه‌های فرد را صرفاً با عنوان «Development» و نسخه‌های زوج را صرفاً با عنوان «Stable» معرفی نکنیم.

اصطلاح رسمی Asterisk برای نسخه‌های Major فعلی عبارت است از:

• Standard
• LTS

هر دو نوع نسخه رسمی هستند و نسخه‌های منتشرشده می‌توانند برای استفاده واقعی مناسب باشند.

تفاوت اصلی در موارد زیر است:

• مدت پشتیبانی
• سیاست نگهداری
• تمرکز روی قابلیت‌های جدید
• میزان تغییرات
• نوع استفاده پیشنهادی

بنابراین اگر شما به دنبال قابلیت‌های جدیدتر هستید، نسخه Standard می‌تواند انتخاب مناسبی باشد.

اما اگر به دنبال یک پلتفرم پایدار برای استفاده بلندمدت هستید، معمولاً انتخاب LTS منطقی‌تر است.

LTS در Asterisk چیست؟

LTS مخفف:

Long Term Support

است.

نسخه‌های LTS برای مدت طولانی‌تری پشتیبانی می‌شوند.

این نسخه‌ها معمولاً انتخاب مناسبی برای موارد زیر هستند:

سیستم‌های تلفنی سازمانی

سیستمی که قرار است سال‌ها بدون تغییرات بزرگ کار کند.

مرکز تماس

Call Center معمولاً نیازمند پایداری و نگهداری بلندمدت است.

پروژه‌های Production

محیط‌هایی که Downtime در آن‌ها اهمیت زیادی دارد.

پروژه‌های تجاری

شرکت‌هایی که نمی‌خواهند هر سال نسخه Major سیستم خود را تغییر دهند.

زیرساخت‌های حساس

مانند:

• بانک‌ها
• سازمان‌ها
• شرکت‌های بزرگ
• مراکز تماس
• سرویس‌دهندگان تلفنی

نسخه Standard برای چه کسانی مناسب است؟

نسخه‌های Standard معمولاً برای کاربرانی مناسب هستند که می‌خواهند سریع‌تر به قابلیت‌های جدید دسترسی داشته باشند.

این نسخه‌ها می‌توانند برای موارد زیر مناسب باشند:

• توسعه‌دهندگان
• پروژه‌های تحقیقاتی
• آزمایش قابلیت‌های جدید
• پروژه‌هایی که به Featureهای جدید نیاز دارند
• شرکت‌های توسعه‌دهنده محصولات ارتباطی

برای انتخاب نسخه مناسب، همیشه باید نیاز پروژه را بررسی کرد.

مستندات رسمی Asterisk نیز پیشنهاد می‌کند برای پلتفرم بسیار پایدار، آخرین LTS و برای قابلیت‌های جدیدتر، آخرین نسخه منتشرشده را انتخاب کنید.

تفاوت نسخه‌های Asterisk در یک نگاه

نسخه Standard

مناسب برای:

• قابلیت‌های جدید
• فناوری‌های جدید
• توسعه‌دهندگان
• پروژه‌های نیازمند Feature جدید

ویژگی‌ها:

• چرخه پشتیبانی کوتاه‌تر
• تغییرات بیشتر
• امکانات جدیدتر

نسخه LTS

مناسب برای:

• Production
• سازمان‌ها
• Call Center
• پروژه‌های تجاری
• سیستم‌های تلفنی پایدار

ویژگی‌ها:

• پشتیبانی بلندمدت‌تر
• تمرکز بیشتر روی نگهداری
• دریافت Bug Fix
• دریافت Security Fix

جدیدترین نسخه Asterisk چیست؟

در زمان به‌روزرسانی این مقاله در شهریور ۱۴۰۵ / سپتامبر ۲۰۲۶:

جدیدترین Major Release منتشرشده:

Asterisk 23

نوع:

Standard Release

آخرین نسخه منتشرشده این شاخه در زمان بررسی:

Asterisk 23.5.0

در کنار آن:

آخرین نسخه LTS:

Asterisk 22

آخرین نسخه منتشرشده در زمان بررسی:

Asterisk 22.11.0

همچنین Asterisk ۲۴ به‌عنوان نسخه LTS بعدی در برنامه انتشار رسمی پروژه قرار دارد و زمان انتشار آن اکتبر ۲۰۲۶ اعلام شده است.

نکته: چون نسخه‌های Asterisk به‌صورت منظم به‌روزرسانی می‌شوند، هنگام انتخاب نسخه برای پروژه جدید بهتر است همیشه وضعیت پشتیبانی را از مستندات رسمی بررسی کنید.

کدام نسخه Asterisk را نصب کنیم؟

این سؤال پاسخ یکسانی برای همه پروژه‌ها ندارد.

انتخاب نسخه Asterisk باید بر اساس موارد زیر انجام شود:

• نوع پروژه
• میزان اهمیت پایداری
• نیاز به قابلیت‌های جدید
• محیط Production
• مرکز تماس
• سازگاری نرم‌افزارها
• نسخه سیستم‌عامل
• امنیت
• نیاز به پشتیبانی بلندمدت

اگر پایداری برای شما مهم است

انتخاب مناسب:

آخرین نسخه LTS

برای مثال در حال حاضر:

Asterisk 22 LTS

این انتخاب برای بسیاری از پروژه‌های سازمانی و Production منطقی است.

اگر قابلیت‌های جدید برای شما مهم است

می‌توانید آخرین نسخه Standard را بررسی کنید.

در زمان نگارش این مقاله:

Asterisk 23

نسخه Standard فعلی است.

آیا همیشه باید جدیدترین نسخه Asterisk را نصب کنیم؟

خیر.

یکی از اشتباهات رایج در پروژه‌های VoIP این است که تصور کنیم همیشه باید جدیدترین نسخه را نصب کنیم.

در پروژه‌های واقعی باید موارد زیر بررسی شوند:

سازگاری سیستم‌عامل

آیا نسخه موردنظر با Linux Distribution شما سازگار است؟

سازگاری نرم‌افزارها

آیا نرم‌افزارهای جانبی با نسخه جدید کار می‌کنند؟

برای مثال:

• FOP2
• QueueMetrics
• CRM Integration
• Custom AGI
• API
• Monitoring Tools

سازگاری مرکز تماس

آیا ابزارهای Call Center شما با نسخه موردنظر تست شده‌اند؟

امنیت

آیا نسخه انتخاب‌شده هنوز Security Update دریافت می‌کند؟

وضعیت پشتیبانی

آیا نسخه موردنظر هنوز Fully Supported است؟

چرا شناخت نسخه‌های Asterisk اهمیت دارد؟

اگر فقط یک سیستم تلفنی ساده داشته باشید، شاید شماره نسخه اهمیت زیادی نداشته باشد.

اما در پروژه‌های حرفه‌ای VoIP، نسخه Asterisk اهمیت بسیار زیادی پیدا می‌کند.

زیرا روی موارد زیر تأثیر دارد:

• امنیت
• Performance
• Stability
• SIP
• PJSIP
• WebRTC
• API
• ARI
• Call Center
• Queue
• Monitoring
• Reporting

یک انتخاب اشتباه می‌تواند در آینده باعث مشکلات زیر شود:

• ناسازگاری
• مشکلات امنیتی
• عدم دریافت Update
• مشکل در ارتقا
• Downtime
• مشکل در Integration

Asterisk و تحول سیستم‌های مرکز تماس

Asterisk در ابتدا بیشتر به‌عنوان یک Open Source PBX شناخته می‌شد.

اما امروز می‌توان با استفاده از Asterisk سیستم‌های بسیار پیشرفته‌ای ایجاد کرد.

برای مثال:

مرکز تماس حرفه‌ای

با قابلیت:

• Queue
• Agent
• Supervisor
• Monitoring
• Recording

گزارش‌گیری تماس

بررسی مواردی مانند:

• تعداد تماس‌ها
• تماس‌های پاسخ داده شده
• تماس‌های از دست رفته
• عملکرد اپراتورها
• مدت مکالمه
• وضعیت صف‌ها

WebRTC

امکان استفاده از تلفن و ارتباطات از طریق مرورگر.

API و Integration

اتصال سیستم تلفنی به:

• CRM
• ERP
• Ticketing
• AI
• Voice Bot

یادگیری Asterisk؛ از نصب تا پروژه‌های حرفه‌ای

یادگیری Asterisk فقط به نصب آن محدود نمی‌شود.

برای تبدیل شدن به یک متخصص VoIP باید با بخش‌های مختلفی کار کنید.

از جمله:

• Linux
• Network
• SIP
• PJSIP
• Dialplan
• Extensions
• Trunk
• Queue
• IVR
• AGI
• AMI
• ARI
• WebRTC
• Security
• Monitoring
• Reporting

به همین دلیل، یادگیری پروژه‌محور Asterisk اهمیت زیادی دارد.

دوره مهندسی VoIP و مرکز تماس VOIPIRAN

اگر می‌خواهید از سطح مقدماتی وارد دنیای حرفه‌ای VoIP شوید و با مفاهیم و پروژه‌های واقعی کار کنید، دوره مهندسی VoIP و مرکز تماس می‌تواند مسیر مناسبی برای شما باشد.

در این دوره، مسیر آموزش تنها به یک نصب ساده محدود نمی‌شود و مباحثی مانند:

• VoIP
• Issabel
• دورکاری
• امنیت
• مرکز تماس
• Monitoring
• Reporting
• FOP2
• WebRTC

بررسی می‌شوند.

🎓 اطلاعات کامل دوره:

دوره جامع مهندسی VoIP و مرکز تماس VOIPIRAN

دوره پیشرفته Asterisk برای چه کسانی مناسب است؟

اگر با مفاهیم اولیه VoIP و Asterisk آشنایی دارید و می‌خواهید وارد بخش‌های تخصصی‌تر شوید، یادگیری Advanced Asterisk اهمیت زیادی پیدا می‌کند.

در سطح پیشرفته معمولاً باید بتوانید:

• Asterisk را تحلیل کنید
• مشکلات را Troubleshoot کنید
• Dialplan حرفه‌ای طراحی کنید
• Integration انجام دهید
• API استفاده کنید
• سیستم‌های سفارشی بسازید
• پروژه‌های بزرگ‌تر را مدیریت کنید

🎓 اطلاعات دوره:

دوره آموزش پیشرفته Asterisk VOIPIRAN

مسیر پیشنهادی یادگیری Asterisk و VoIP

اگر می‌خواهید به‌صورت حرفه‌ای وارد بازار کار VoIP شوید، مسیر زیر می‌تواند مناسب باشد:

مرحله اول: شبکه و Linux

آشنایی با:

• IP
• Network
• Firewall
• Linux

مرحله دوم: مفاهیم VoIP

یادگیری:

• SIP
• RTP
• Codec
• NAT
• Firewall

مرحله سوم: PBX و Issabel

یادگیری:

• Extension
• Trunk
• IVR
• Queue
• Recording

مرحله چهارم: Asterisk

یادگیری:

• CLI
• Configuration
• Dialplan
• PJSIP
• Logs

مرحله پنجم: Asterisk Advanced

یادگیری:

• AGI
• AMI
• ARI
• WebRTC
• Integration
• Troubleshooting

مرحله ششم: پروژه واقعی

پیاده‌سازی:

• Call Center
• CRM Integration
• Monitoring
• Reporting
• Automation

جمع‌بندی

Asterisk از یک پروژه متن‌باز در اوایل دهه ۲۰۰۰ به یکی از مهم‌ترین پلتفرم‌های ارتباطی دنیا تبدیل شده است.

اولین نسخه رسمی پایدار:

Asterisk 1.0

در سال ۲۰۰۴ منتشر شد.

امروز نیز پروژه Asterisk با یک چرخه انتشار منظم، نسخه‌های جدید خود را تقریباً هر سال منتشر می‌کند.

در چرخه فعلی:

نسخه‌های Standard

بیشتر برای دسترسی سریع‌تر به قابلیت‌های جدید مناسب هستند.

نسخه‌های LTS

برای پروژه‌هایی که نیاز به پشتیبانی و نگهداری بلندمدت دارند، انتخاب بسیار مهمی محسوب می‌شوند.

در زمان نگارش این مقاله:

• Asterisk 23 نسخه Standard فعلی
• Asterisk 22 آخرین نسخه LTS
• Asterisk 24 LTS در برنامه انتشار

هستند.

شناخت نسخه‌های Asterisk به شما کمک می‌کند برای پروژه‌های VoIP، مرکز تماس و سیستم‌های تلفنی خود تصمیم بهتری بگیرید.

اگر قصد دارید VoIP و Asterisk را به‌صورت حرفه‌ای و پروژه‌محور یاد بگیرید، می‌توانید آموزش‌های تخصصی VOIPIRAN را بررسی کنید.

🚀 شروع مسیر یادگیری VoIP

مشاهده دوره مهندسی VoIP و مرکز تماس

🚀 ورود به مباحث تخصصی‌تر

مشاهده دوره پیشرفته Asterisk